Odpowiedź na interpelację w sprawie działań proeksportowych rządu

   Odpowiadając na pismo z 2 marca 1999 r., znak SPS-0202-1520/99, przedstawiam poniżej odpowiedź na interpelację panów posłów Władysława Adamskiego i Mieczysława Jedonia w sprawie działań proeksportowych rządu skierowanych na rynek ukraiński.

   Ukraina jest dla Polski ważnym strategicznym partnerem gospodarczym i handlowym. Od 1992 r. wzrost polsko-ukraińskiej wymiany handlowej cechowała duża dynamika, zwłaszcza po stronie polskiego eksportu, który na przestrzeni ostatnich 6 lat wzrósł sześciokrotnie, przekraczając na koniec 1997 r. 1,2 mld USD. W II połowie 1998 r. zaznaczył się jednak spadek polsko-ukraińskich obrotów handlowych, w tym głównie w zakresie towarów rolno-spożywczych. Na stan taki miał wpływ zarówno kryzys finansowy w Rosji, jak i działania podejmowane przez Ukrainę w celu ochrony rynku wewnętrznego.

   W efekcie powyższego według wstępnych danych obroty w roku 1998 wyniosły 1462 mld USD (co stanowiło prawie 10-procentowy spadek w stosunku do roku 1997), w tym eksport - 1085 mld (ca 11%), import - 377 mld (ca 9%). Dodatnie dla Polski saldo wyniosło ponad 0,708 mld USD. Niektóre ograniczenia importowe, jakie zostały wprowadzone obowiązującą od 4 października 1997 r. ustawą Ukrainy o regulowaniu przez państwo importu produktów rolnych nie są zgodne z regułami WTO.

   Powyższa ustawa przewiduje m.in. możliwość wprowadzenia ograniczeń przywozowych (zakazy, kontyngenty) na produkty rolne z grupy 01 i 02, tj. zwierzęta żywe oraz mięso, jak również możliwość wprowadzenia ceł sezonowych na wniosek Gabinetu Ministrów Ukrainy w wysokości maksymalnie dwa razy wyższej niż stawki KNU.

   W wyniku wprowadzenia tych ceł w II półroczu 1998 r. spadł polski eksport do Ukrainy ziemniaków, pomidorów, cebuli, sałaty, marchwi, owoców, zwłaszcza jabłek. Należy stwierdzić, że obecnie nie ma możliwości przeciwdziałania podnoszeniu stawek celnych przez Ukrainę, ponieważ z krajem tym nie została podpisana umowa o wolnym handlu i Ukraina nie jest członkiem WTO, zatem stosowane przez to państwo stawki celne nie są stawkami związanymi, a poziom ceł może ulegać zwiększeniu. Polska może jedynie wysuwać żądania dostosowania przez Ukrainę swoich regulacji taryfowych do reguł obowiązujących w Światowej Organizacji Handlu w ramach negocjacji akcesyjnych i tak też czyni.

   W ramach postulatów systemowych zostały przedstawione nasze zarzuty o nieprzejrzystości przepisów, stosowaniu cen minimalnych, odmiennych zasadach akcyzy na towary krajowe i z importu, łamaniu zasady ˝standstill˝ i podnoszeniu stawek celnych. Ukraina wyraża stanowisko, że w momencie wejścia do WTO spełni wszystkie postulaty, co wobec podejmowanych przez nią działań budzi jednak zastrzeżenia.

   Istotną barierą w handlu produktami rolno-spożywczymi jest wprowadzona przez stronę ukraińską obowiązkowa certyfikacja żywności - tzw. potwierdzenie bezpieczeństwa towaru - konieczność przeprowadzenia dodatkowych badań sanitarnych i uzyskania zgody Ministerstwa Zdrowia Ukrainy, a następnie Państwowego Urzędu Jakości (Dzierżstandartu) na dopuszczenie towaru na rynek ukraiński.

   Problem ten był podnoszony na V posiedzeniu Polsko-Ukraińskiej Komisji Mieszanej ds. Współpracy Gospodarczej i Handlu (24-25 lutego 1999 r.), które odbyło się w Kijowie pod przewodnictwem premierów rządów obu krajów, na którym to przyjęto szereg ustaleń mających na celu poprawę istniejącego stanu, dotyczących m.in. utworzenia grupy roboczej ds. kontroli jakości i bezpieczeństwa artykułów rolno-spożywczych, oraz powierzenie kompetentnym organom obu stron przeprowadzenia stosownych negocjacji i uzgodnień. Na posiedzeniu tym podnoszona była również sprawa wysokich ceł ukraińskich na siarkę - 60%, której eksportem strona polska jest bardzo zainteresowana. Ustalono, iż strona ukraińska dokona przeglądu swoich taryf celnych.

   Sprawa poprawy sytuacji w sferze polsko-ukraińskiej wymiany handlowej stoi w centrum uwagi polskiego rządu, polskich sfer gospodarczych i w szczególności Ministerstwa Gospodarki. Na przestrzeni tylko ostatniego roku problematyka ta była podnoszona w czasie polsko-ukraińskiego szczytu gospodarczego w maju 1998 r. w Rzeszowie, w trakcie obrad Komitetu Konsultacyjnego Prezydentów Polski i Ukrainy w marcu i w sierpniu ub. r., podczas wizyty w Kijowie w grudniu 1998 r. ministra gospodarki RP oraz ostatnio stanowiła jeden z podstawowych tematów obrad wspomnianego V posiedzenia Komisji Mieszanej. Komisja uznała m.in. za celowe kontynuowanie prac Grupy Roboczej ds. barier i ograniczeń występujących w handlu i współpracy gospodarczej między Polską a Ukrainą z uwzględnieniem nowych uwarunkowań współpracy gospodarczej i wzajemnego handlu (grupa powołana w oparciu o ˝Memorandum o działaniach zmierzających do liberalizacji handlu między Polską a Ukrainą z dnia 23 stycznia 1997 r.˝).

   Komisja uznała za celowe przyspieszenie prac, w szczególności w zakresie:

   - stworzenia efektywnego systemu kredytowania i ubezpieczenia polsko-ukraińskich obrotów handlowych,

   - wypracowania form gwarancji (rządowych, bankowych, regionalnych) dla poszczególnych obszarów współpracy handlowej, produkcyjnej i inwestycyjnej,

   - podjęcia działań w zakresie tworzenia sprzyjających warunków dla realizacji wspólnych projektów inwestycyjnych w obu krajach (gwarancje, ulgi inwestycyjne i priorytety dla inwestycji zagranicznych),

   - ustalenia zasad wzajemnego uznawania certyfikatów towarów rolno-spożywczych i przemysłowych.

   Informuję także, że Korporacja Ubezpieczeń Kredytów Eksportowych SA od 1996 r. prowadzi ubezpieczenia kontraktów realizowanych na rynku ukraińskim przez polskich eksporterów na warunkach kredytu krótkoterminowego od ryzyka politycznego i katastrofalnego, a także ryzyka niehandlowego w ramach gwarantowanych przez skarb państwa ubezpieczeń kontraktów eksportowych. Natomiast ubezpieczenie krótkoterminowego ryzyka handlowego, tj. ryzyka związanego z realizacją kontraktów eksportowych z ukraińskimi kontrahentami prywatnymi, korporacja prowadzi na własny rachunek.

   Według informacji przekazanych przez Ministerstwo Finansów w latach 1996-1999 korporacja objęła ochroną ubezpieczeniową obroty eksportowe na rynku ukraińskim wynikające z realizacji kontraktów eksportowych na warunkach kredytu do jednego roku - deklarowane przez eksporterów do ubezpieczenia - w następujących wielkościach:

   - w 1996 r. - 0,3 mln USD,

   - w 1997 r. - 6,0 mln USD,

   - w 1998 r. - 41,0 mln USD,

   - w 1999 r. - 36,0 mln USD (według stanu na 15 marca 1999 r.).

   Ubezpieczenia kontraktów eksportowych realizowanych przez polskich eksporterów na rynku ukraińskim na warunkach kredytu średnio- i długoterminowego od ryzyka handlowego, politycznego i katastrofalnego, a także ryzyka niehandlowego KUKE prowadzi w ramach gwarantowanych przez skarb państwa ubezpieczeń kontraktów eksportowych. Ochrona ubezpieczeniowa w tym przypadku udzielana jest dla konkretnego projektu eksportowego, finansowanego kredytem dostawcy bądź kredytem nabywcy. Do chwili obecnej korporacja udzieliła ochrony ubezpieczeniowej dla następujących wielkości eksportu wynikających z realizacji indywidualnych projektów eksportowych finansowanych kredytem powyżej 1 roku:

   - w 1997 r. - 5,5 mln USD (dla 1 kontraktu),

   - w 1998 r. - 17,8 mln USD (dla 3 kontraktów).

   Ponadto w 1997 r. korporacja zadeklarowała gotowość udzielenia ochrony ubezpieczeniowej dla kontraktu eksportowego o wartości 8,3 mln USD, realizowanego z kontrahentem ukraińskim, wystawiając promesę. W 1998 r. na życzenie eksportera promesa została wznowiona, jednak do zawarcia umowy ubezpieczenia nie doszło, ponieważ nie doszło do zawarcia kontraktu eksportowego.

   Biorąc pod uwagę konieczność intensyfikacji wzajemnych obrotów handlowych pomiędzy Polską a Ukrainą oraz atrakcyjność dla polskich eksporterów rynku ukraińskiego, a także mając na względzie podniesienie bezpieczeństwa transakcji zawieranych między polskimi i ukraińskimi partnerami zostało przygotowane i podpisane 23 maja 1998 r. porozumienie o współpracy kredytowej. Udzielane przez polskie banki komercyjne w ramach tego porozumienia kredyty komercyjne ubezpieczane będą w KUKE w ramach gwarantowanych przez skarb państwa ubezpieczeń kontraktów eksportowych. Rząd Ukrainy będzie gwarantował ich spłatę. Na początek zakłada się udzielenie kredytów w wysokości 20 mln ECU. Kredyty te przeznaczone byłyby na finansowanie polskiego eksportu na Ukrainę. Powyższe porozumienie zostało przyjęte przez Radę Ministrów RP w dniu 4 sierpnia 1998 r. i aktualnie podlega procedurze ratyfikacyjnej po stronie ukraińskiej.

   Informuję także, że w chwili obecnej dobiegają końca wspólne prace Ministerstwa Finansów i Ministerstwa Gospodarki nad programem wdrażania finansowych instrumentów wspierania eksportu, zawierającym ocenę tych instrumentów oraz rekomendacje dotyczące podjęcia działań zmierzających w kierunku poprawy ich funkcjonowania.

   Jestem przekonany, że te wszystkie działania będą przyczyniać się do stopniowej poprawy dostępu polskich towarów do rynku ukraińskiego.

   Celowi temu służyć ma również intensyfikacja działań promocyjnych na rynku ukraińskim, poprzez rozszerzenie działalności targowo-wystawienniczej, organizowanie tematycznych seminariów i sympozjów, misji handlowych, umożliwiających bezpośrednie kontakty przedsiębiorców obu krajów. Przewidujemy dalszy rozwój działalności promocyjnej podległych ministrowi gospodarki polskich placówek ekonomiczno-handlowych na Ukrainie. Pomimo znacznego zmniejszenia środków na promocję eksportu w budżecie Ministerstwa Gospodarki w 1999 r. w stosunku do lat ubiegłych Ministerstwo Gospodarki przeznaczy na działalność promocyjną placówek na Ukrainie większe środki niż w 1998 r.

   Przykładem szczególnego zainteresowania Ministerstwa Gospodarki tym rynkiem jest m.in. planowana na bieżący rok organizacja polskich wystaw narodowych ˝Biznes-Polska 99˝ w Kijowie i ˝Interkontakt 99˝ we Lwowie. Uczestnicy wystawy ˝Biznes Polska 99˝ będą mogli uzyskać refundację 100% poniesionych przez nich kosztów powierzchni i zabudowy (do limitu 25 tys. zł). Systemem refundacji MG będą objęte także inne imprezy odbywające się na Ukrainie, w tym ˝Kiev Biuld˝ w Kijowie oraz ˝Gal-Med.˝ we Lwowie, których uczestnicy będą mogli uzyskać zwrot 80% kosztów powierzchni wystawienniczej i standardowej zabudowy (do limitu 15 tys. zł). W miarę posiadanych środków przewiduje się dofinansowanie jeszcze innych imprez targowo-wystawienniczych organizowanych na rynku ukraińskim.

   Rozwojowi współpracy gospodarczej, w tym polsko-ukraińskiej, służyć będzie z pewnością nowo tworzony teleinformatyczny system promocji eksportu. System ten umożliwi bezpośredni bieżący dostęp do zawartych w nim informacji, baz danych itp. przy wykorzystaniu najnowszej techniki informatycznej. Usprawni on komunikację pomiędzy Ministerstwem Gospodarki a polskimi biurami radców handlowych, zapewni współpracę w tym zakresie z organizacjami działającymi na rzecz rozwoju eksportu, a przede wszystkim zapewni bezpośredni, natychmiastowy dostęp do aktualnej informacji gospodarczej.

   Użytkownicy systemu, zarówno w kraju, jak i za granicą, będą mieli dostęp do informacji za pośrednictwem popularnych przeglądarek internetowych. System zawierał będzie oferty eksportowe firm polskich, zbierane za pośrednictwem systemu akredytowanych organizacji i instytucji wspierających - urzędów wojewódzkich, agencji rozwoju regionalnego, izb gospodarczych itp., informacje ekonomiczno-handlowe o charakterze makroekonomicznym pochodzące z Centrum Informacji Gospodarczej Ministerstwa Gospodarki, informacje dostarczane z biur radców handlowych, informacje pochodzące z europejskich serwisów informacyjnych np. BIN, BC-NET, TIPS, BRE itp., zebrane w darmowych i komercyjnych serwisach dostępnych w Internecie.

   Podsekretarz stanu

   Tadeusz Donocik

   Warszawa, dnia 26 kwietnia 1999 r.